اسلامى كه در جنگها شركت مىكردند ، پير زياد بود و ريش تمامشان سفيد بود . دشمن كه از دور اينها را مشاهده مىكرد ، مىديد يك مشت ريش سفيد در ميان سپاه اسلام است ، روحيه‌اش قوى مىشد و در جنگ قوّت قلب نقش اول را دارد . پيغمبر ديد اگر اينها با ريشهاى سفيد در ميادين جنگ بيايند ، اول بار كه چشم دشمن به اينها مىافتد روحيه‌شان قوى مىشود . لذا فرمود : ريشها را رنگ ببنديد كه دشمن به پيرى شما پى نبرد . اين حاجتى بود مال آن روز . امروز ديگر اين حاجت وجود ندارد و در اين جهت هركسى آزاد است . حالا اينجا يك روح است كه اين روح بايد در تمام زمانها ثابت باشد و آن اين است كه نبايد كارى كرد كه روحيهء دشمن قوى بشود ، چه در جنگ و چه در غير جنگ . لهذا ما مسلمانها بايد نقايص خودمان را مرتفع كنيم . نبايد طورى رفتار كرد كه غير مسلمان ، مسلمانها را ضعيف و ناتوان تلقى كند . اين اصل ثابت ، در يك زمان وقتى بخواهد اجرا بشود شكل اجرايىاش اين است كه پيرمردها ريشها را رنگ بزنند ، اما اين شكل در تمام زمانها ثابت نمىماند . اين معناى تفقّه در دين و معناى بصيرت در دين است . از خصوصيات اسلام است كه امورى را كه به حسب احتياج زمان تغيير مىكند يعنى حاجتهاى متغير را متصل كرده به حاجتهاى ثابت ؛ يعنى هر حاجت متغيرى را بسته است به يك حاجت ثابت . فقط مجتهد و متفقّه مىخواهد كه اين ارتباط را كشف كند و آنگاه دستور اسلام را بيان نمايد . اين همان قوّهء محركهء اسلام است . سخن مرحوم فيض كاشانى يكى از جمودهايى كه اخباريين به خرج مىدهند ، تحت الحنك انداختن است . اتفاقاً ما دستور هم داريم . مرحوم فيض كاشانى با اينكه مرد اخبارى مسلكى است ولى در عين حال نيمه فيلسوف است . همين امر به فكرش يك روشنايى مخصوص بخشيده است . نقطهء مقابل تحت الحنك ، اقتعاط است . مرحوم فيض در اينجا روحى و تنى به دست آورده است ، پوسته‌اى و هسته‌اى به دست آورده است . مىگويد : در آن زمان مخالفين يعنى مشركين شعارى داشتند و آن اين بود كه تحت الحنك‌ها را از بالا مىبستند و اگر كسى تحت الحنك را از بالا مىبست ، شعار آنها را پذيرفته بود و